Christopher Nolan’ın Bilim Kurgu Başyapıtı Inception, YouTube’dan Kayboldu

Christopher Nolan’ın 2010 yapımı bilim kurgu filmi Inception, YouTube’un ücretsiz yayın kütüphanesinden kaldırıldı. Geri sayım ve katmanlı anlatıyla tanınan yönetmenin imzasını taşıyan filmin, izlenebileceği kolay bir yol artık bulunmuyor.

The Odyssey‘in büyük başarısının ardından Nolan, modern sinemanın ikonlarından biri olarak yerini kesinlikle sağlamlaştırdı. Dunkirk’in iç içe geçen zaman çizelgelerinden The Prestige’deki yapısal hilelere kadar filmleri çözülmeyi bekleyen karmaşık kutular gibi hissettiriyor.

Geriye dönük bakıldığında, yönetmenin tür klişelerini sürekli yıktığı ve aksiyon sinemasını yeniden tanımladığı görülüyor. Bu yolculukta Nolan’ın bir özne (auteur) olarak kimliğini şekillendiren filmin tartışmasız Inception olduğu belirtiliyor.

2010’da vizyona giren film, Memento ve Batman Begins gibi yapımlarda geliştirdiği zihinsel enerjiyi o güne kadar görülmemiş bir sinema olayına dönüştürdü. Film; film noir, gizem, yüksek riskli gerilim ve sert bilim kurgunun benzersiz bir birleşimi olarak izleyicileri bir dünya içine davet etti.

Inception, para veya sırlar değil, fikirleri insanların zihninden çalan hırsız Dom Cobb’u (Leonardo DiCaprio) takip ediyor. Cobb ve ekibi, hedeflerin bilinçdışını içeriden manipüle edebilmek için rüya içine girme teknolojisini ustaca kullanıyor.

Gizemli Saito (Ken Watanabe) tarafından sunulan en son görevleri ise tamamen yenidir: Bir fikir çalmak değil, bir fikri ekmek. ABD’ye geri dönmek umuduyla Cobb, Joseph Gordon-Levitt’in canlandırdığı Arthur, Elliot Page’in canlandırdıktı Ariadne ve Tom Hardy’nin canlandırdığı Eames gibi yıldızlardan oluşan bir ekibi bir araya getiriyor.

Film, Nolan’ın bu kadar absürt ve karmaşık ön koşulun nasıl işe yaradığını göstermesi bakımından dikkat çekici. Rüya mekanikleri, yönetmenin kariyerindeki en yaratıcı aksiyon sahnelerinden bazılarına besleniyor; öne çıkanlardan biri de bükümlü otel koridoru sahnesi.

Gordon-Levitt’in canlandırdığı Arthur, oyuncuların etrafında döndürülecek şekilde tasarlanmış, salkancılarla dolu bir koridorda yol açarken, sahneye bilinçli rüyanın yerçekimine diren mantığını veriyor ve pratik bir stuntun somu ağırlığını taşıyor.

Nolan’ın kameranın içindeki aksiyona adanmışlığı, film en zihinsel yüksekliklere ulaştıkça da görkemliği şiddetle gerçekliğe bağlamaya devam ediyor. Otel koridoru sahnesiyle paralel olarak, karla kaplı bir kale geniş kapsamlı bir taktik saldırıya ev sahipliği yaparken, tek bir düşen araba kaosu birleştiriyor ve zaman çarpık kesirlere uzanırken iç içe geçmiş gerçeklikleri birbirine dikiyor.

Arda üretimden gelen ağır yüklemeye rağmen Inception yerçekimi hissini hiç kaybetmiyor. Araçların ağır çeliğini, stunt çalışmalarının ham gücünü ve hareket halindeki bedenlerin saf momentumunu hissediyorsunuz. 16 yıl sonra bu topraklanmış fiziksellik, filmin rüya manzaralarının neden hâlä böyle nefes kesici ağırlık taşıdığının tam da nedeni.

Görseller bir yana, Nolan’ın labirenti temelde insanlar etrafında kurulu. Cobb mükemmel bir çıkarma ve hırsız olsa da, aynı zamanda eşi Mal’i (Marion Cotillard) kaybetme ve çocuklarına döneme yetmemekten dolayı suçluluk duygusuyla yanan bir adam.

Ekip rüyanın vahşi dünyasına ne kadar derine girerse Cobb için görevi kendi bilinçdışından ayırmak o kadar zorlaşıyor. Karakterin inançlarının ardındaki duygusal ağırlık, tüm bu karmaşık kurallara ve iç içe geçmiş rüya manzaralarına bir amaç veriyor.

Rüya mimarisi ve bilinçdışının manipülasyonundaki odaklanmaya rağmen Inception, özünde bırakıp gitme arzusuyla ilgili bir hikaye.

Filmle yeniden izledikçe fark edilmesi zorlaşan başka bir katman daha var. Japon sineması ve edebiyatına hakim olanlar için Nolan’ın rüya manzarası, Yasutaka Tsutsui’nin özgün romanıyla Satoshi Kon’un 2006 yapımı anime Paprika ile son derece benziyor.

Her iki hikaye de insanların girip rüyalarda gezinebilmesini sağlayan gelişmiş teknolojiye odaklanıyor; gerçeklik ve bilinçdışı sürekli birbirine karışıyor. Ayrıca Inception’daki birkaç sahne, rüya asansörü ve yerçekimine diren otel koridoru gibi Kon’un filmiyle açıkça karşılaştırmaları çağırıyor.

Satoshi Kon’un Paprika’sıyla görsel ve tematik benzerlikler tartışılmaz olsa da Inception paylaşımlı rüya dalış kavramını oldukça kendine özgü bir yere taşıyor. Kon bilinçdışının sürreal kaosa heavily dayandıkça, Nolan bu soyutlamayı söker ve ön konuyu titizlikle yapılandırılmış bir soygun filmi olarak yeniden kuruyor.

Bu tam da Nolan’ın zihinsel bilim kurgu ile eski usul blokbuster mekaniklerinin kombinasyonu; Inception’u böyle sürdürülebilir kılıyor. Zihin sınırsız olanaklarını Heat gibi bir şeyin katı risklerine bağlayarak, yönetmen filmin karmaşık coğrafyasında yol almanızı zorluyor ve aynı zamanda oyuncuların sağ çıkması için çaresince desteklemenizi istiyor.

Inception’ın finali, onu Nolan’ın tanımlayıcı filmlerinden biri yapan şey. Cobb kapanış anlarında güvenli bir şekilde çocuklarına döndükten sonra, totemi — filmin bir karakterin rüyada mı yoksa gerçeklikte mi olduğunu kanıtlayan bir kurgu aygıtı — sonsuza kadar dönerek kalırken kameranın kara ekran kesmesine tanık oluyoruz.

Son kadraflar, Cobb’un hâlâ rüyada olup olmadığını gerçekten ailesinin yanında olduğu sorusunu açık bırakıyor. Kesinliğin, neye inanmayı seçtiğimizden daha az önemli olabileceği fikriyle uğraşan bir film için mükemmel bir kalıcı dokunuş bu.

Inception’ın Cobb’un uyanık olup olmadığını size söylemesine gerek yok. Yıllar sonra hâlâ bunu sorguluyor olmanız tüm mesele burada.

Inception, kaç kez izlemiş olsam her zaman çarpıcı bir gerilim yolculuğu olmaya devam eden o nadir filmlerden biri. Eşsiz pratik aksiyon, üst düzey bir kadro ve muhteşem karakterler etrafında inşa edilmiş duygusal bir merkez arasında Nolan’ın filmi, 21. yüzyılın en iyi sinema başarılarından biri olarak kusursuzca olgunlaştı.

YouTube’da tek bir kuruş harcamadan oynatabileceğinizi göz önünde bulundurarak, dalmanın (veya yeniden dalmnın) daha güzel zamanı yok. Just toteminizi unutmayın.

Inception, tüm sıradan VOD platformlarından kiralanabilir.